Cuba, Zaterdag 30 Augustus 2003

Eindelijk is het moment aangekomen om te vertrekken naar Cuba, waar we vrijwilligerswerk gaan verrichten, zowel in de bouw als in de landbouw. Overwegend is dit ongeschoolde arbeid. Na twee keer een bijeenkomst te hebben belegd, waarvan een keer op de Cubaanse ambassade, waarin werd uitgelegd wat een brigade inhoudt; helaas waren een paar brigadisten uitgevallen door verschillende redenen, maar wel toegezegd voor volgend jaar.

De adrenaline stroomde door de aderen van de brigadisten want zo´n reis hadden
zij nog nooit eerder meegemaakt. Uitleg aan familie, vrienden en bekende valt ook niet altijd mee. Je betaalt voor de vlucht.: Schiphol - Madrid - Havana vice versa 703.00 Euro. Voor het verblijf in Cuba 325.00 dollar, en daarbuiten werk je ook nog halve dagen en dat voor drie weken. De laatste week is bestemd voor vakantie...
De totale brigade bestaat uit ± 240 Europeanen.

Na twee uur gevlogen te hebben naar Madrid, maken we de grote oversteek van negen uur met een Boeiing 747. De verzorging van Iberia is uitmuntend. Op de een of andere manier moest de douane mij hebben, tot 2x toe werd ik gefouilleerd. De sensoren reageerden zelfs op mijn pen. Na nog eens oponthoud op het vliegveld Jose Marti, en wachten op andere brigadisten. Eindelijk dan naar
het campamento, waar ik gelijk in discussie ging met de Ieren. Om vier uur s´nachts was het welletjes en dook ik doodmoe mijn bed in.

Cuba, Zondag 31 Augustus 2003

Voor Nancy en mij geen discussie meer maar douchen en naar bed. We waren doodop en konden onze ogen nauwelijks open houden. Goed de eerste ochtend in het campamento. Heerlijk geslapen en om zeven uur wakker, opstaan, wassen etc... Daarna op naar het ontbijt, 1 klein wit broodje en een glas melk. Dat wordt moeilijk voor mij, als mijn motor daar de hele ochtend op moet draaien, ook Nancy denkt het daar moeilijk mee te krijgen. Goed, we zien wel.....

Om tien uur nog geen spoor van Opa (Cor) en Arnold en de andere heren. Geen idee waar ze verblijven. Nancy en ik hebben inmiddels een rondje gelopen door het kamp en zien dat er veel oude en ook wat mooiere gebouwtjes staan. We kwamen zelfs twee krokodillen en wat schildpadden tegen. Niet zo´n goed idee, kon ik niet laten om tegen Arnold te zeggen. Misschien dat deze dieren gelukkiger zullen zijn in een voor hen wat natuurlijker omgeving.

Teruglopend naar de terrasstoelen voor het podium blijken alle leiders hun team toe te spreken over; waarschijnlijk de komende weken. Onze begeleidster, (een Cubaanse) zal ons e.e.a. vertellen over de komende dag. Vandaag is het Zondag dus geen werkdag!

We kunnen naar Caimito lopen of naar het strand gaan, na de lunch. Nancy en ik voelen wel iets voor het strand. Arnold blijft hier, evenals Opa. Opa heeft beloofd het rustig te houden, na de vermoeiende reis. Met de bus naar het lokale strand, dat kost 2 dollar en de reis duurt  ongeveer een half uur. Nancy kijkt haar ogen uit onderweg naar het strand. De huisjes, de prachtige natuur, en de palmbomen. Voor mij is dit de tweede keer dat ik Cuba bezoek, geweldig mooi land. De 1e keer dat ik op Cuba was heb ik een rondreis gemaakt met alle bijbehorende luxe van hotels etc...

Nu bekijk ik Cuba van een hele andere kant. Het is de eerste dag, dus veel kan ik nog niet zeggen, maar het lokale strandje was een dag en nacht verschil met het (toeristen) strand. Het water was heerlijk, ook ons verblijf lijkt in het geheel niet op een hotel. Alles is heel sober, de kranen lekken en de toiletten moet men doorspoelen met teilen water. We slapen met vijf Ierse dames op ons zaaltje. Totaal zijn er vier stapel bedden. Maar wie weet, zullen we volgend jaar de toiletten weer kunnen doorspoelen en lekken de kranen niet. Arnold vertelde dat de 325 dollar die iedere brigadist bijdraagt aan het opknappen van het kamp wordt besteed. Arnold ziet daadwerkelijk ieder keer dat hij komt een verbetering in het kamp, op allerlei gebied. 's Avonds was er nog geen activiteit, wel werd er gedanst en gepraat op het plein voor het podium. Op naar de volgende dag.....

Cuba, Maandag 1 September 2003

Rond zes uur was ik uit de veren, Een uurtje later hebben we gezamenlijk even wat ontbeten.Het was lekker, een broodje ei (roerbakei). Tien uur was de eerste activiteit, de kranslegging bij Julio Antonio Mella - een monument net buiten het kamp. Hij was de oprichter van de communistische partij van Cuba. In de jaren 20 is hij vermoord door aanhangers van het Batista regime.

Alle brigadisten verzamelen zich rond het monument en luisterden aandachtig naar de toespraak van een medewerker van het campamento. Aan het eind van de
toespraak kregen we een papiertje waarmee we van harte welkom werden geheten in het campamento. Daarna zaten we in de conferentiehal tijdens een algemene informatiebijeenkomst. De kampleiding vertelde hoe het reilt en zeilt binnen het kamp (huisregels). Tevens maakt men bekend dat er 230 brigadisten aanwezig zijn in het campamento. Een fantastisch aantal, de brigadisten komen overal vandaan; van Japan, Rusland tot Groot-Britannie.

Monument Julio Antonio Mella
(de herdenkingsplaats)

s´Middags na een korte informatie-bijeenkomst met onze begeleiders-annex-gidsen zijn we rustig en relaxed op het kamp blijven hangen. Toen hebben we de eerste tropische regenbui meegemaakt, wauw wat een ervaring!!! De regen kwam met bakken uit de hemel vallen. De bodem veranderde in een grote stromende rivier. Nadat de regen was weggeëbd een kort praatje gemaakt met Danny en de bewaker ('handen-en-voeten-Engels'). Tegenover onze barak zongen de Italianen oude socialistische strijdliederen zoals de "Bandlera Rossa" en "Bella Ciao". Deze liederen deden me terug denken aan mijn verblijf in Florence en Geneve. Tja internationale solidariteit. De bewaker gaf aan dat hij de gezongen liederen kende vanuit zijn jeugd. Jong geleerd, oud gedaan dacht ik toen.

Daarna weer terug gegaan richting bar, bij Cor en Arnold gaan zitten. Anneke en Nancy kwamen terug van een dagje fietsen, ze waren behoorlijk nat geworden. Gelukkig hebben ze onderweg toch nog even kunnen schuilen onder een brug. Om 18.00 uur kregen we onze avondmaaltijd; kip, "vruchtjes", en natuurlijk rijst (wat in Cuba dagelijkse kost is). Het smaakte weer goed.

De officiële openingsceremonie die rond 20.30 uur zou beginnen viel helaas in het water. Voor de tweede keer die dag begon het te regenen. Ik besloot om naar mijn slaapbarak te gaan. Ben op mijn bed gaan liggen en viel meteen in slaap. Op naar de volgende dag, "De eerste werkdag".

Cuba, Dinsdag 2 September 2003

Dinsdag werd er werk opgedragen, zoals later bleek gebeurt dat elke dag. Wij gingen met vier man even rondkijken hoe de situatie er hier en daar uitzag. Dat was eerlijk gezegd niet om aan te zien. Er lag een partij hout dat  volgens Arnold nog gebruikt zou worden, dat was spul dat "bij ons" al gauw op de brand stapel terechtkomt. Daarnaast lag een partij tegels die afgebikt moesten worden, dat was blijkbaar belangrijker, dus wij werden daar neergezet. Goed materiaal was moeilijk te krijgen, dus roeien met de riemen die je hebt. Daar gingen we dan hakken, bikken, steken tot de zweetdruppels er vanaf vlogen. Gelukkig maakt de solidariteit heel veel goed, een opbeurend woord, een lachertje daar, dat hield de moed er wel in. Want met 33° steken en bikken is geen werk om met vreugde te ontvangen. Eén ding staat vast: De mensen zijn zuinig en lief voor elkaar en staan klaar om je te ontzien. Het leven gaat in Cuba toch ook door, maar met respect voor de mens op de 1e plaats, de consumptie op de 2e. Tegen mij zeiden ze (de Belgen) "je hebt koude handen maar en warm hart".  Arnold onze voorman is ´n gestaalde kerel maar ook met en warm hart. Als je je niet happy voelt, dan geeft hij wel goede raad.

Afgelopen zondag heb ik aardig wat gerust, kennismaken met mensen, en wat rondkijken wat voor mij een breder totaal maakte. Dat tegels bikken was een zwaar karwei, de zweetdruppels vloeide gestaag.... Maar ontspanning was er ook, je moest de humor erin houden, anders hou je het niet vol. Toch geeft het een rustig gevoel dat je s´middags vrij bent. Dan kan je op je gemak de verdere omgeving eens gaan bekijken. Je kan bijv de kleine dierentuin gaan bekijken, twee bassins met twee krokodillen en een aantal schildpadden. Ook het bomenbestand, prachtige palmen met er tussenin zuivere bloei. Het mag dan heel even warm zijn, maar een plotselinge regen en onweersbui maakt het allemaal weer fris en houdbaar. De kern van alles is echter de goede wil van de brigadisten om te laten zien dat de samenleving veel menselijker kan zijn. Het geluk ligt niet in massaproductie maar in een tiende daarvan. Het geluk ligt veel meer in "hoe ga je met elkaar om". Met gezelligheid en intimiteit kan je ook genoeg produceren om het leven   inhoud te geven.  

"Gelukkig hebben mijn vrouw en ik van huis uit en met Gods geest laten zien dat het heel goed kan gaan. We worden door die mensen (asielzoekers) de hemel in geprezen, wat moet je dan nog meer........."

Cor

Cuba, Woensdag 3 September

Vanmorgen kon ik ondanks de verschillende drankjes die we gisteravond in Havana hebben gedronken goed wakker worden. De haan die elke morgen kraait heb ik nog steeds niet gehoord. "Cuantanamera" is het nummer waarmee ik wakker word, misschien maar beter ook. Het ontbijt moet snel naar binnen gewerkt worden, want om 06.45 uur is de dagelijkse briefing en ik wil natuurlijk wel weten of we vandaag weer op het kamp mogen blijven om te bikken en te vegen. De Nederlandse brigade wordt inderdaad verzocht om op het kamp te blijven; de dames mogen  deze keer in de keuken mee helpen bij het pellen en snijden van de knoflook. dit wordt gebruikt voor de Cubaanse maaltijd die we vanavond tijdens de feestavond zullen krijgen. De jongens mogen vandaag het kamp aanvegen. Rond negen uur mogen we pauze nemen en krijgen een lekkere guayaba sap. De pauze duurt naar Cubaans gebruik (?) een half uur. Daarna harken we op verschillende plaatsen nog wat bladeren bij elkaar en zit het werk voor  vandaag er weer op.

's Middags heeft iedereen de mogelijkheid om één van de groepsbijeenkomsten met vertegenwoordigers van verschillende Cubaanse organisaties, nl: FMC, CTC en UJC/FEU bij te wonen. Maar dat gebeurt niet voordat er in de conferentiezaal de officiële opening van deze 30e brigade wordt gehouden, met o.a. de vice-president van het ICAP als spreker. Als gevolg van de enorme rijen voor de lunch die bij de eetzaal ontstonden was ik pas om 20 minuten over twee in de conferentiezaal. De vice-president van het ICAP heette iedere nationale brigade welkom, Hij vertelde over de geschiedenis en natuurlijk iets over de Cubaanse revolutie. Na de officiële opening kon ik samen met Johnny en Johan blijven zitten, want in dezelfde zaal werd de bijeenkomst met vertegenwoordigers van de jonge communisten en de federatie van studenten gehouden. Arnold en Cor wilde de bijeenkomst van de federatie van vakbonden (CTC) bijwonen en Nancy en Anneke wilden iets meer weten over de activiteiten van de Cubaanse Vrouwen Beweging (FMC). Tijdens de bijeenkomst met de UJC/FEU blijkt dat het schoolsysteem goed in elkaar zit en dat getracht wordt zoveel mogelijk Cubanen hoog op te leiden, wat hun achtergrond ook is. Cubaanse scholieren die zich in een minder fortuinlijke situatie bevinden, worden door de overheid in staat gesteld om toch te studeren. Dat vind ik een zeer goede instelling, een kijk op de wereld en op de ontwikkeling van het individu.  

Aan het begin van de avond besluiten we om maar wat te gaan eten. De eetzaal blijkt dichtbij te zijn en dat is eigenlijk heel logisch want vanavond is de Cubaanse avond. Aan het einde van de "Mangolane", zoals de centrale weg in het kamp is genoemd.

De betonnen tafels zijn bedekt met maagdelijk wit en er staat op het podium een Cubaanse band klaar om hun repertoire van bekende cubaanse muziek ten gehore te brengen. Het feestmaal is eenvoudig, maar smaakt mede dankzij de knoflook (bedankt dames!) goed. Als de band begint te spelen en het eten op is beginnen de eersten te dansen. Zelf heb ik vandaag niet zoveel goesting (zoals de Vlamingen zullen zeggen) om te dansen ook al is de muziek erg swingend en warm, en er zijn volop mooie vrouwen op de dansvloer te vinden.

We drinken die avond nog wat rum en gaan rond middernacht weer richting de slaapbarak, want morgen kraait de haan weer vroeg. Al met al was deze dag weer boeiend en bij deze wil ik alle brigadisten alvast bedanken voor hun kameraadschap.

Cuba, Donderdag 4 September

Vandaag met de werkverdeling hebben we de taak gekregen om voor het eerst mee te gaan naar de citrusplantage. We moesten eerst een eindje lopen. Er waren arme mannen die de tonnen water voor in de pauze moesten dragen! Daar aangekomen werd even snel uitgelegd wat we moesten gaan doen en ja, dode takken verwijderen dan maar. Er waren verschillende soorten gereedschap, ik had een scherpe "kamikaze"-zaag. Door de korte uitleg was het moeilijk te beslissen wat we van de bomen zouden verwijderen en toen Arnold en ik op het  pad naar voren liepen om een pauze te houden, schrokken we van de hoeveelheid die de anderen als "oud" hadden beschouwd.

Voor aan het pad, vlak langs de weg, hebben we wat water gedronken en sommigen van ons hebben ook nog wat sinaasappels geproefd. Daarna zijn we nog een klein uurtje verder gegaan en teruggelopen naar het campamento. Na de Bus (sauna) gepakt te hebben naar Havana, bezochten we een soort cultureel centrum, waar mensen o.a. heen kunnen om advies te vragen over het "ouder zijn", lol te maken of om het ziekenhuis te bezoeken. In het ziekenhuis kregen we een rondleiding, heel interessant om te zien hoe de ziekenzorg hier is.  Ook bezochten we een huisartsenpost. Leuk zijn hier alleen al de straten met de mensen en kinderen die hier wonen.

Het diner vond plaats bij het ICAP, in doosjes kregen wij rijst, worst en chips. De omgeving en het gebouw daar is erg mooi.

Geweldig vond ik ook de "Cannon Blast Ceremony at the Morro-Cabana Fortress". Ten eerste vond ik het fort al heel gaaf, maar het uitzicht was overweldigend!!! Alle lichtjes in Havana waren te zien vanaf daar. De ceremonie vond om 20.00 uur plaats, het herdenkt aan vroeger, toen ook het kanon werd afgevuurd zodra het tijd was dat niemand meer in of uit de stad kon en iedereen stil moest zijn, Silencio!!! Na de ceremonie speelde er een bandje en in de bus terug lag bijna iedereen te slapen.

Terug in het campamento heb ik nog even kennis gemaakt met een paar Deense jongeren. Tot 1 uur nog even wat gedronken en daarna lekker gaan slapen, moet er s´morgens tenslotte vroeg weer uit....

Cuba, Vrijdag 5 September

Om 6 uur vanochtend opgestaan, daarna ontbeten in de eetzaal. Rond 06:45 werden de werkzaamheden van die dag verdeeld over de groepen. Het is mij al duidelijk dat een Russisch meisje dat hier gekomen is niet wil werken, ik heb van iemand gehoord dat ze geen werkkleding heeft. Ze loopt elke dag in uitgaanskleding. Ik vind dat het ICAP hier duidelijk moet zijn over de gewoontes in het campamento. Volgens mij zullen anderen hier zich ook aan ergeren. Na de werkindeling vertrokken naar de sinasappelboomplantages, te voet. Ik heb samen met iemand ongeveer 400 meter met de waterton gelopen, daarna hebben anderen het overgenomen. Het werk aan de bomen was het wegsnijden van dode takken. Door de scherpe boomzagen was dit leuk werk voor mij. Tot half elf gewerkt, daarna in het camp gedoucht, mijn kleren gewassen en toen geluncht. Om 15.00 uur hadden we een bijeenkomst met de familie van de Miami Five, moeder, broers en de vrouwen van 5 Cubanen die spioneerden bij de Cubanen in Miami die aanslagen aan het voorbereiden waren in Cuba, deze mannen kregen lange gevangenisstraffen. De anti-Cubaanse maffia heeft al veel aanslagen gepleegd in Cuba, waarbij doden zijn gevallen. Tijdens de bijeenkomst werd er verteld door de familie hoe zij dit ervaren en wat er gebeurt om deze zaak wereldwijd aan te klagen. De vragen van de brigadisten aan de familie waren niet altijd over de Miami Five en soms veel te langdradig, waardoor het rommelig overkwam. Er werd een spandoek met handtekeningen door een van de brigadisten aan hen overhandigd.

Om 17.00 uur werd de bijeenkomst beëindigd. Na het avondeten om 20.30 uur hadden we danslessen. Ik heb het even geprobeerd maar het leek nergens op. Daarna bij de bar leuk zitten praten met Marty, een Amerikaan uit Chicago, die nu in Engeland woont. Rond middernacht ben ik maar gaan slapen, want ik begon aardig moe te worden. 

Cuba, Zaterdag 6 September

Eindelijk konden we uitslapen tot 8 uur, want zo nu en dan duren de nachten erg lang, o.a. discussies. Om 9 uur werd er een marathon gelopen van 5 km, naar het centrum van Gauabal, meedoen is belangrijker dan winnen. Nederland schitterde door afwezigheid, om verschillende redenen. Ik kon ook met de bus naar de finish gaan, om de deelnemers, ook Cubanen van harte welkom te heten en een bloemetje te overhandigen.

's Middags een evaluatie over het werk van de afgelopen week. De voorman was niet aanwezig, dus dat konden we snel van de agenda afvoeren. De mogelijkheden zijn opengehouden voor opmerkingen en kritiek enz... De eerste mogelijkheid deed zich voor (de toiletten) sinds jaar en dag wordt er over geklaagd maar eigenlijk gebeurt er nooit wat. Ze hadden met de nieuwbouw gelijk het rioleringsstelsel mee moeten nemen, de afvoer voldoet niet. Daarom moet het papier in een mandje gegooid worden om verstoppingen te voorkomen. Minstens met 160mm beginnen en dan opvoeren naar 200mm. Ook is er iets positiefs, normaal als we in de buurt werken moet er een pan water meegedragen worden van gemiddeld 35 a 40 liter en dat met handvatten waar met pijn en moeite 3 vingers inpassen, voorwaar een zware taak die om de honderd meter afgelost moet worden of overpakken. Besluit algemeen iedereen neemt zijn eigen drinken mee.  Om 20.00uur vertrek naar het vriendschapshuis waar we een spetterende show aangeboden kregen + cola en 1 fles rum voor 4 personen. Een uur voor vertrek konden de brigadisten zich uitleven met dansen, de vermoeidheid gaat bij sommige brigadisten al een rol spelen, en dat na een week. De brigadeleiders moeten zorgen dat het programma afgewerkt zal worden, en voor meer discipline, want 's nachts vissen en op de dag netten drogen is er niet bij. Voor de rest is in de Nederlandse brigade de sfeer perfect. Wij betrekken opa (Cor) zoveel mogelijk bij de activiteiten. We moeten toch rekening houden met zijn leeftijd (83jr). Hij geniet intens.... Zondagmorgen om 03.00 op het campemento en nog een afzakkertje halen.  
Cuba, Zondag 7 September

Na een geweldige avond in het vriendschaphuis, om 02.00 uur naar bed en zondagochtend om 06.00 uur weer op. We gaan naar het strand in Varadero. Dit is ± 2 uur rijden was er gezegd. Het werden er bijna vier. Om half 12 lagen we in de zee, heerlijk. Een overweldigende kleur blauw.

Een gedeelte van de brigadisten zijn naar het strand bij Havana. Naar Varadero zijn de kosten 10 dollar, naar Havana is het gratis. Met Hilde en Jesus een stuk gewandeld langs het strand en de hotels. Jesus is de Cubaanse mentor van de Engelsen. Onderweg moest hij naar het toilet, hij vroeg of we even in de buurt wilden blijven, daar een Cubaan niet in de hotels mag komen. Dit komt, zegt hij doordat er in het verleden dingen gestolen zijn, en men neemt op Cuba geen halve maatregels. Teruggekomen wat gegeten (kip/rijst/bonen) met zijn drieën. Hilde en ik hebben voor Jesus betaald. Cubanen hebben bijna geen dollars. Jesus heeft Varadero nooit gezien, hij heeft het ontzettend naar zijn zin en zegt dat hij erg gelukkig is. Varadero op zich vind ik anders dan ik had verwacht. Ik had gedacht een luxueuzer ressort aan te treffen, zoals ik vorig jaar tijdens mijn rondreis heb gezien. Het verschil is dat in Varadero ook veel huizen zijn en niet echt is afgescheiden van de lokale bevolking. Op de terugweg gestopt in Matanzas bij de uitkijkpost. Over de brug, geweldig uitzicht en prachtige natuur.

Om ± 20.00 zijn we weer in het campemento, veel mensen hadden erge honger, dus gelijk eten. Cor was niet meegeweest en we vernamen dat hij buikloop had. Na het eten was ik ook aan de beurt, zoals velen in het kamp. Nu maar hopen dat het morgen over is want we gaan pinda´s plukken en het transport is per truck. Het lijkt mij een geweldige ervaring. 's Avonds overleg gehad over onze cultuurbijdrage uit Nederland. Het zal Sint Nicolaas worden. Besloten wordt maandag na het eten de ideeën verder uit te werken. Op tijd naar bed, morgen vroeg op.

Cuba, Maandag 8 September

De eerste dag van de tweede week is begonnen. Vroeg uit de veren en dan even ontbijten. Dit keer werden we verrast op een broodje zure kaas, wat ik met moeite weg werkte. Tijdens het dagelijks appèl kregen we te horen dat alle brigadisten moesten gaan werken op de pindavelden. Pinda´s plukken van de plant. Met vrachtauto's (trucks) werden we vervoerd naar onze werkplek. Eerst werden de Italianen, Spanjaarden en Portugezen vervoerd en na (1 uur wachten) de rest van de brigadisten. Tja wat betreft logistiek kunnen de Cubanen heel wat van de Europeanen leren.

Na onze dagelijkse portie rijst gingen Remco en ik naar het internationaal sportinstituut in Havana. Daar werden we ontvangen in een zaal, waar iemand van het instituut een presentatie gaf. De engelse vertaling werd weergegeven op een scherm. De officiële opening van het instituut vond plaats in een zaal. Het instituut leidt jongeren tot 25 jaar, uit Azië, Latijns-Amerika en Afrika op tot professionele sportbegeleiders. Aangezien de studenten (buiten Cuba) er zes jaar verblijven zijn er veel voorzieningen zoals, bank, wasserette, eethuis aanwezig. Alle diensten zijn net zoals de opleiding gratis. Castro hecht veel belang aan sport en daarnaast is het instituut een soort promotiemiddel voor het Cubaanse systeem. De buitenlandse studenten krijgen in het eerste jaar een cursus Spaans-Cubaans. De Cubanen studeren er een jaartje korter, dus slechts vijf jaar.

Na de presentatie kregen we een rondleiding op het terrein. De gebouwen zagen er zeer goed uit en elk lokaal beschikt over airconditioning. Daarnaast zijn er sportvelden, waar de studenten aan het sporten waren. Bij het eethuis wilden Remco en ik een pizza bestellen. Helaas moest ik zeer lang wachten. Na het avondeten hadden we een meeting samen met de Belgische kameraden. We overlegden wat we gingen doen voor de "Culturele avond", de volgende dag. Besloten werd dat we samen Sinterklaas zouden spelen. Arnold als Sint, natuurlijk om zijn baard, de rest als pieten. Johan kon niet meedoen aangezien hij zijn voet in het gips had. Later die avond vond er een bruiloft plaats op het campemento. Twee medewerkers van het kamp gingen trouwen. Voor alle brigadisten een stuk taart. Daarna was het salsatijd.   Na een gezellige avond dook ik moe maar voldaan in bed. Op naar de volgende dag!

Cuba, Dinsdag 9 September

Culturele avond: Elke groep van en land moest iets gaan bedenken wat specifiek een cultureel aspect is van dit land. Zo werd bij ons "Nederland" bedacht dat het Sint Nicolaas gebeuren echt iets Nederlands was. Vooral voor de kinderen is dit een feest van de eerste orde. Al weken van te voren begint de spanning op te lopen, als ze denken aan de komst van de bisschop van Myra. Hierbij komt bij mij de gedachten naar boven dat deze beroemde kindervriend 3 kinderen heeft gered. Er staat mij nog bij (ik was er toen nog niet) dat die drie kinderen wellicht (mollige) kinderen geslacht zouden worden, maar op het laatste moment van een bloedige dood werden bespaard. Hoe dan ook, toen het idee van Arnold werd gelanceerd was het enthousiasme al snel geboren. Een voorman als Arnold van Wezel komt meestal met ideeën die het best uitvoerbaar zijn. Er werd snel een werkplek gezocht. De gedachte om iets leuks te brengen bracht het ene idee na het andere te boven. Blijkbaar was de hitte nog inspirerend ook, althans Nancy bleef stug in de zon zitten. Na en drukke middag samen met onze zuiderburen, de bevriende Belgen, begon het naderen van de avond; de spanning begon op te lopen. En ja hoor, na lang wachten waren er vele landen voor ons aan de beurt. Toen mochten de Nederlanders en de Belgen het podium bestieren. Onze voorman, de brigadeleider Arnold vatte het bisschop-zijn serieus op.

Mij (Cor) viel de eer om de Sint met de staf in de hand te begeleiden. Met een hele groep zwarte pieten, waarvan ik als hoofdpiet. De zwarte pieten verschenen aan elke kant van het podium. Een daverend applaus was ons deel. De Sint had een mooie mantel om, de zwarte pieten een leuk hoedje. Ik had de zeer zware taak de staf van de Sint over te nemen, terwijl hij zijn voorleesboek in handen kreeg. Nancy was natuurlijk weer door het dolle heen, maar Anneke liet zich ook niet onbetuigd, maar minder dol dan Nancy.... De vier Belgen (wat minder Sinterklaas-geschift) werkten heel gezellig met ons team samen. Wat blijkt in Cuba ook de opzet; samen doen, samen delen. Dat is een zeer goede Economie helaas anders, daar geldt doorgaans, eerst ik en dan de rest, de een teveel de ander veel te weinig. 20% tegen 80%. Zo erg is het gelukkig niet in Cuba.

Cuba, Woensdag 10 September

De vrachtwagen brengt ons weer naar het aardnotenveld of nee, het is een tractor. Niet iedereen kan op de oplegger een plaatsje vinden, dus voor de overblijvende brigadisten, die in steeds kleinere getalen bij het appèl verschijnen, staat een van de bussen klaar. 25 minuten later sta ik met de andere buspassagiers op het veld en kan de pluk beginnen. Omdat de zon in het aardnotenveld vrij spel heeft hebben we besloten de pindaplanten van het veld te halen en tot onder de aangrenzende sinaasappelbomen te brengen. Daar kunnen wij dan in de schaduw aan de slag met het vullen van de pindazakken. Deze tactiek werkt, want wij hebben allemaal minder last van de ochtendwarmte en daarom hebben wij aan het eind van de morgen 2 volle zakken geplukte pinda´s. Om half 11 komt echter de opzichter bij diegene langs die een plaatsje in de schaduw hebben gezocht. Hij vertelt dat wij de planten niet van het veld mogen dragen, omdat daardoor 10% van de pinda´s verloren zouden gaan. Iedereen betwijfelt dit, maar wij zullen maar geen discussie aan gaan. Vrijdag is de laatste werkdag.

Na de middag staat een van de bijeenkomsten over Cuba op het programma. Dit keer is het onderwerp "Economie en de financiële blokkade en betrekkingen met de EU". Deze bijeenkomst duurt erg lang, want de ambassadeur belast met EU betrekkingen is zeer langdradig. In de loop van zijn monologen druppelt de conferentiezaal langzaam leeg. Om 17.00 heb ik het ook wel gezien, ook omdat ik nog een uurtje wil slapen voordat we vanavond naar de nachtclub "La Giraldilla" gaan. Dat wordt namelijk een latertje. Uit de bijeenkomst komt naar voren dat de sancties van de VS tegen Cuba zowel verhard als verzacht zijn. De ultra rechtse Cubanen in de VS spannen samen , en doen er alles aan om het leven in Cuba voor de Cubanen zo zuur mogelijk te maken. Daarnaast hebben zowel democraten als conservatieve republikeinen op een aantal gebieden versoepeling voorgesteld. De VS weet waarschijnlijk ook dat zij door de strenge sancties heel wat inkomsten mislopen. Een punt wat mij niet duidelijk werd, ook niet na de vraag om verduidelijking, was hoe Amerikaanse producten toch op de Cubaanse markt kunnen komen, terwijl toch zo streng wordt toegezien op de naleving van de sancties. Vanavond zat ik mij weer te verbazen als ik 7up en Coca Cola kan bestellen en ik producten van het Amerikaanse Rubbermaid in het toilet zie staan.

Na de conferentie slaap ik niet al te lang om de bus te missen. De vooraankondiging van het vertrek naar La Giraldilla van 20.30 blijkt 19.30 te zijn. Net wakker en fris geschoren stap ik in de touringcar. La Giraldilla is een in 1925 door een Panamese architect ontworpen buitenhuis, waar de eerste eigenaars ongetwijfeld grote feesten hebben gehouden. Namaak delfts blauw in de ontvangsthal, glas in lood, even verderop en mooie binnenplaats. De hele 'Jose Marti'-brigade wordt vriendelijk ontvangen en we kunnen naast het zwembad plaatsnemen, in afwachting van de eerste lekkere avondmaaltijd van deze week. De vis, rund en sperziebonen smaken heerlijk en zelfs de rijst viel bij mij in de smaak. De Italiaan die naast mij zit eet drie borden leeg en maakt bij het afruimen van de tafel aanstalten nog een portie te nemen, Hij houdt zich in...

Na het eten met taart en koffie als dessert gaan we met z´n allen naar de aangrenzende zaal, wat eigenlijk een tent is. Net als in de Casa de La Amistad staat hier weer een fles 'rum de Cuba' op ons te wachten. Na een halfuur komt een langharige en enthousiaste Cubaan iedereen welkom heten. Als iedereen voor iedereen en zichzelf heeft geklapt gaan we karaoke doen. Met in het achterhoofd de verwachting van een grote Cubaanse show of een goede Cubaanse band valt dat toch een beetje tegen. Ik besluit maar om een rondje te gaan lopen om te vermijden dat ik straks met mijn valse stem op het podium sta. Alleen als de DJ Harrie Jekkers "O, O, Den Haag" in zijn jukebox heeft zitten zou ik een gokje wagen.

De stemming in deze decadente tent komt er bij mij niet erg in. De dansvloer staat vol, maar ik denk aan de echte Cubanen die hier een kilometer vandaan in hun prefap flats wonen. Liever zou ik bij hen aan tafel zitten om te praten wat hen eigenlijk bezig houdt. Als we om 03.20 uur de flats voorbij rijden is in een van de woningen het licht nog aan......

Remco

Cuba, Donderdag 11 September

Vanochtend hadden wij vrij, zodat we lekker uit konden slapen. Even bijkomen van Giradilla. Iedereen heeft daar ook gebruik van gemaakt, want s´ochtends was het erg stil in het campemento. Er was dan ook geen ontbijt, maar we konden de lunch krijgen om 11.00 uur. De hele dag rustig aan gedaan, echt even een soort vrije dag! 's Middags was er een lezing over de democratie in Cuba. We zijn met ons stoeltje en "vertalertje" buiten gaan zitten, want dan hoor je iets minder de stemmen van binnen en blijf je makkelijker bij de les, omdat het buiten iets frisser was.  Het was wel interessant; er werd o.a. verteld hoe de verkiezingen hier in zijn werk gaan. Na een uur kon ik me echter niet meer concentreren en ben ik weer even terug gegaan naar de barakken. Weer even uitgerust, beetje bijgekletst met de brigadisten en genoten van een glaasje rum. Na het avondeten konden we een documentatie volgen in de conferentiezaal. Twee tv´s in die grote zaal maakte het niet erg gemakkelijk en zeker de Spaanse taal die gesproken, geschreven en gezongen werden werkten niet erg verhelderend. Maar ondanks dat waren de beelden erg mooi en indrukwekkend.

Na afloop was het rustig in het kamp, net nu ik zo uitgeslapen en fit was, was er weinig te doen. Maar gelukkig kwam ik een Cubaan en een groepje Spanjaarden tegen die naar Quayabal gingen lopen om een biertje te drinken in een Paladar. Het was daar een beetje stil, dus om 12.00 uur zijn we weer terug gaan lopen. Een heerlijke wandeling, aan onze linker en rechterzijde was het aan het lichten, ik kon duidelijk de flits zien. En boven ons was de heldere sterrenhemel, je kunt hier Mars zelfs heel goed zien. Het enige wat ik hoorde waren de insecten en na deze wandeling heb ik heerlijk geslapen.........

Nancy

Cuba, Vrijdag 12 September

De laatste werkdag, alleen niet voor mij, met mijn been in het gips. Om kwart voor zes kraait de haan weer uit de luidsprekers. Ik heb later gehoord dat er zo´n 50 brigadisten zijn komen opdagen. Rond 12 uur kwamen ze terug. Na het eten was er een vrije middag, maar niet voor iedereen. 's Avonds was er een culinaire avond en er moest worden gekookt en eten en drinken worden klaar gemaakt. Pas rond 15.00 uur was de keuken schoon van het middageten en kon er begonnen worden met de maaltijden voor die avond. Ik heb begrepen dat het veel moeite kost om met zoveel landen en mensen het eten op tijd klaar te krijgen. De Nederlandse groep maakte chocolademelk klaar, die s´avonds warm geserveerd werd met een speculaasje.

Omstreeks half negen werden de eerste hapjes geserveerd, crackers met een lekker dipsausje. De Ieren hadden hete whisky met water, citroenschijfje en kruidnagels, een soort grog tegen verkoudheid. De Turkse hapjes waren niet  goed verdeeld en waren snel op, ik heb er helaas niets van gegeten. De Italianen hadden een complete maaltijd van ca 5 gerechten, heel geslaagd... Het werd rondgebracht, maar heel veel mensen begonnen het zelf te halen.

De Portugezen hadden wijn en de Spanjaarden Sangria, lekkere frisse wijn. De Belgen rijstepap en cake. De Grieken hadden Ouzo op hun tafel staan, anijslikeur die sterk was, maar als je het ze vroeg kreeg je een glaasje. Lekker was dat.... Rond 24.00 was iedereen uitgegeten, maar er was nog wel Sangria tot ongeveer 01.00 werd er nog gedanst en muziek gemaakt, toen besloot ik om maar naar bed te gaan.

Johan

Cuba, Zaterdag 13 September

Nu dan toch een rustdag. In plaats van kwart voor zes opstaan kunnen we nu lekker een uur langer slapen. De haan die ons 's morgens wakker maakt heeft de geest gegeven, waarschijnlijk een gebroken stem en/of de verbinding. We worden wakker gemaakt met bonken op de deur. Om 8 uur vertrekken we naar het strand (Tarara), 10 km ten oosten van Havana. Heerlijk gezwommen en gesnorkeld. Ondanks dat ik in de schaduw lag van een palmboom ben ik toch verbrand, maar ja "pijn is fijn", ik zal ongetwijfeld de komende dagen hier hinder van ondervinden. De tijd vliegt voorbij, lekker ontspannen op het strand en gezellig kletsen over van alles en nog wat. Vanavond hebben we een collectieve verjaardag, wat inhoud dat iedereen inclusief de Cubanen die jarig zijn tijdens deze brigade gevierd wordt. Bij ons is Johnny 16 september jarig, en wat krijgt hij voor zijn verjaardag? Je wilt het niet geloven: een pen. Dat was dus lachen. Daarbuiten was een hele grote taart gemaakt ±1200mm bij 800mm. Heel zoet, en iedere brigadist kon een stukje taart gaan halen. Meer is er niet te vermelden, vandaar deze korte bijdrage. Ik moet wel het schema aanhouden want hier en daar dreigt er wat vertraging op te lopen, iedereen moet namelijk om de dag volgens een schema een stukje schrijven om dit rapport zo compleet mogelijk te maken. Nog een goede week te gaan, dan is helaas deze brigade ook weer ten einde. Ongetwijfeld zal deze brigade een diepe indruk achter laten bij de brigadisten.

Arnold

Cuba, Zondag 14 September 2003

Vandaag gaan we naar het museum of Fine Arts in Havana. De middag is voor eigen inzicht. In het museum kregen we eerst uitleg over de te bezichtigen kunst. Van koloniaal tot zeer modern. Het is een prachtig gebouw en de kunst die er hangt kan zich meten met de grote musea over de hele wereld. Een indrukwekkende collectie, vooral de koloniale kunst sprak mij erg aan. Zoals gezegd de middag waren we vrij om te gaan en staan waar we wilden. De lunch was bij het ICAP. Om 17.00 stipt moesten we weer bij het ICAP zijn voor de terugreis. Die middag heb ik doorgebracht met Jesus en twee Engelsen. We zijn eerst door Havana gelopen. Onderweg kwamen we een klein carnaval tegen. Kleurig geklede mensen die op stelten liepen en muziek maakten, geweldig om te zien en te horen. Vervolgens wist Jesus een tentje om iets te drinken bovenop een gebouw. Je had daar een prachtig uitzicht op de baai van Havana en de stad. Ik heb geweldig genoten. Ook werden we getrakteerd door een Cubaanse band, apart sfeertje: de hitte, het uitzicht en de muziek, iets om nooit te vergeten. De Engelsen hadden "El Bodegita del Medio" het café waar Hemingway zijn drankjes nuttigde, nog niet gezien. We hebben het laten zien en natuurlijk onze namen op de muur gezet. Nu op naar de "dorms" van Jesus. Hij laat ons zien waar de studenten die in de provincie wonen, verblijven tijdens hun studie. Het zijn zeer sobere flats. De studenten krijgen hier ook eten, maar ze zeggen dat het slecht is, 1x per week een stukje vlees en verder...... rijst en bonen. De omstandigheden zouden voor hen wel kunnen verbeteren. Ik heb respect voor ze, dat zij zich zo goed kunnen handhaven. Ze krijgen 20 pesos zakgeld per maand. Daar kun je bijna niets mee. De meeste ouders steunen hen dan ook. De twee Engelsen en ik hebben dan ook een paar van Jesus vriendinnen/ medestudenten meegenomen voor een pizza en een biertje. Zij kunnen zich dat niet veroorloven. Het werd in dank aanvaard, en het was erg gezellig. De tijd ging dringen, dus een taxi naar het ICAP voor de terugreis. Moe maar zeer voldaan terug naar het kamp. Opa Cor had het zeer naar zijn zin gehad. Hij was met Johny door Havana gereden in een koets met paard. Hilde en Nancy hadden heerlijk gewinkeld en kwamen terug met souvenirs voor de hele familie. 's avonds was er geen activiteit. Toch gezellig wat met elkaar gedronken en discussie´s gevoerd. Op tijd (23.00) naar bed. Morgen vertrekken we naar Pinar del Rio!

Anneke

[Klik hier] voor het programma
van 15 t/m 18 sept. '03

Van Campamento naar Hotel

De grote dag is aangebroken op naar Pinar del Mar. Voordat we in het hotel aankwamen maakten we nog eerst een dolle rit mee. Het bandje met muziek draaide op volle toeren, raakte oververhit!!! Het begon flink te dampen in de bus, lachen!!! Toen deelde Danny (de Belg) een fles met een kikker uit. Hij ontsnapte en sprong op de rug van Cor. De dames begonnen te gillen, zeer plezant was dat. Een jongen pakte "Plons de kikker" op en gooide "Plons" buiten de bus. En we kwamen aan bij het hotel, een driesterren hotel!!! Een waar paradijs. Het eten was overheerlijk, alleen kwam ik wel meteen aan de broekhoest...  's avonds dronken we met z´n allen wat en gingen we wat later naar de disco. Na 24.00 uur begonnen de Belgen/Nederlanders te zingen (omdat ik jarig was) en natuurlijk de Cubanen, zeer leuk. Tevreden ging ik pitten en op weg naar de volgende dag!

Johnny

Cuba, Dinsdag 16 September

Na het ontbijt in het hotel ging de groep brigadisten weer de bussen in, op weg naar het volgende project. Een bezoek aan en sigarenfabriek. Voor diegene die het nooit hebben gezien, is sigarenmaken toch wel interessant. Alles met de hand, het ene blaadje na het andere, afwerken met een glad puntje, het mondgedeelte precies afsnijden. Op het laatst met een paar sigaren tegelijkertijd in een druk apparaat dat ook met de hand wordt bediend. De massa mag dan niet zo groot zijn als in het Westen, de fijne geur, de echte aroma, is bij ons niet te evenaren. In 1993 hebben wij de beroemde Havanna´s al zien maken (dus voor ons gewoon) maar thuis ook laten proeven, nou die genoten er echt van. Het eerst van hun leven een echte Havannasigaar, een hele ervaring. Bij de verkoop werd er goed zakengedaan, ze gingen gretig van hand naar hand, en echt niet voor niets. In de bus, daarbuiten, overal werd aan de tabakslucht geroken. Voor mij betekende dat; even niet aan rijst ruiken!!! Na dit gezellige evenement nam de groep grotendeels een duik in het zwembad. Met de hitte van ±40° in de bus zochten de meesten dus wel afkoeling in het zwembad. 's Avonds na ´n lekker maaltje eten. Op dat punt was het hotel heel goed. Nu weer met de bus naar een ander project: een bezoek aan een school. Zo´n bezoek met vooral kinderen vind ik altijd aantrekkelijk, met gejoel en geschreeuw. Bij die school aangekomen merk je gauw hoe ze tegen "anders" opkijken. Arnold is ook een bijna pure Sinterklaas. Een blik van dankbaarheid van leraar en kinderen en allen bij het onderwijs betrokken, was duidelijk te merken. Een aantal kleintjes liet stuk voor stuk een soort lied horen, wat natuurlijk heel leuk klonk. Even later op de dansvloer was het een drukte van jewelste. Ook kon ik met gebroken engels uitleggen aan een wat ouder meisje waar Holland ongeveer lag en waar ik woonde. Als ze dan hoorde wat je leeftijd was, werden de ogen nog veel stralender..... Ook de moeders en wat oma´s, glunderde als je een aai op het hoofd, en een kus op de wang gaf. Arnold kreeg niet weinig belangstelling als een goedheiligman, als hij heel wat schoolspullen uitdeelde. Al met al een heel intieme en gezellige avond, voor ons persoonlijk, voor Arnold en voor iedereen daar aanwezig. Misschien iets voor Nederland om de band ouders/kinderen wat te verstevigen. De wijsheid en ervaring van veel ouders moet voor veel kinderen wel van nut kunnen zijn.

Cor

>> Speech t.b.v. het
C.D.R. Russische en Oekraïne<<

Cuba, Woensdag 17 September

Na de late avond van gisteren (twee dronken Engelsen stonden op de vierde verdieping ruim 10min te wachten op de lift naar de tweede verdieping om half 4. Daar hebben we nog hartelijk om staan lachen.....) was het voor mij behoorlijk moeilijk opstaan. Johnny heeft volgends mij deze week een stel nieuwe batterijen ingenomen. Om 07.00 uur springt hij alweer uit zijn bed. Na een snel ontbijt en het gebruikelijke wachten op een deel van de groep brigadisten gaan we in konvooi op weg naar de vallei van Vinales, dat genoemd wordt als een van de mooiste gebieden in Cuba. Tien kilometer buiten Pinar del Rio begint het landschap steeds meer te glooien. De weg slingert zich langs de altijd groene heuvels tot we in het plaatsje Vinales aankomen. Helaas laat het strakke schema het niet toe om in het plaatsje met mooi opgeknapte huisjes te stoppen. Een impressie vanuit de bus is het hoogst haalbare. Een klein stukje buiten Vinales stoppen we om de grotten te bezichtigen. De grotten zijn van behoorlijke afmetingen, maar de belichting in de grotten en het feit dat de kalkgrot niet bijzonder rijk is aan actieve druipsteenformaties laat bij mij niet het gevoel dat grotten als Han of Hotton in België mij wel geven. Het boottochtje was wel heel leuk. Na de grotten gaan we snel naar een andere "bezienswaardigheid" van die streek, de "Mural de Prehistoria". De wand beschildering van 80mx120m is echter niet prehistorisch of origineel. Het is een door een bekende Cubaanse schilder gemaakt, in opdracht van Fidel Castro. Het resultaat is even weerzinwekkend als vermakelijk. De schildering zou afgeleid zijn van originele grotbeschilderingen, alleen lijkt mij dat enigszins onmogelijk. Omdat een van de afbeeldingen een "diplodocus" dinosaurus is die ca. 185 miljoen jaar geleden leefde. De kleuren zijn wel opvallend net als veel huizen op Cuba. Mijns inziens hadden de bussen verf beter voor die huizen gebruikt kunnen worden.

Om 11.00 uur gaan we in de brandende zon op weg naar een uitkijkpunt over de vallei van Vinales. Dit is het waard om een tijd in een bloedhete bus te zitten. De vergezichten zijn adembenemend. De vreemd gevormde heuvels in het landschap doen onwezenlijk aan. Werkelijk prachtig!!! De middag is vrij. Na de lunch besluit ik het centrum van Pinar del Rio te gaan bekijken. Maar niet voordat ik een middagdutje heb gedaan. Om half vier merk ik dat het behoorlijke dut is geworden. Met een nog wat slaperige kop loop ik het centrum in. Al snel spreken verschillende Cubanen mij aan, maar ik besluit daar niet op in te gaan. Even verderop staat weer een groepje Cubanen en een van de mannen spreekt mij aan "where are you from?", natuurlijk. Hij blijkt ook iemand in Nederland te kennen, wat altijd een goed aanknopingspunt voor een gesprek is. In eerste instantie geloof ik hem niet want zoveel Cubanen schijnen mensen in Nederland te kennen. Ik probeer hem uit, door hem meer te vragen over die bekende in Nederland. Als hij enthousiast en in goed engels begint te vertellen over Breda weet ik dat hij geen onzin praat. Het lijkt mij leuk om een praatje met deze man te maken en vraag hem of hij "Emagadia" staat op zijn ID-kaart, zodat hij mij kan laten zien waar ik wat souvenirs kan kopen. Na wat omzwervingen in het centrum van de stad, maar zonder souvenirs te hebben gescoord belanden we in Cafe de Pinar.  Onder het genot van Mojito hebben we het over de oorlog in Angola, de economische situatie van Cuba, de economische blokkade, hip-hop muziek, gevangenissen, het leven in het westen en nog veel meer.  Zoals een goede handelaar betaamt, vraagt hij op een gegeven ogenblik of ik nog geïnteresseerd ben in Cubaanse sigaren. Een bekende werkt bij de sigarenfabriek even buiten Pinar del Rio en heeft wel wat goede sigaren voor een zacht prijsje. Het lijkt me wel leuk om te zien hoe de mensen daar te werk gaan en besluit ik in te stemmen om te kijken welke sigaren in de aanbieding zijn. De sigarenboer is moeilijk te traceren, maar na veel navraag hebben we hem dan gevonden. Nerveus leidt hij me de twee kamer woning binnen. Snel de deur dicht voordat iemand die het niet mag weten verdachte activiteiten waar neemt. Binnen krijg ik een display doos met Cohiba´s in mijn handen gedrukt. Helemaal origineel en voor een goede prijs, zeggen ze. Ik twijfel even, maar aan het aangezicht kan ik wel zien dat de sigaren echt zijn. Leuk, toch nog een souveniertje.....  S´avonds na het diner staat de afscheidsactiviteit alweer op het programma. Vanavond heb ik helemaal geen zin in weer een feest en ik besluit op de hotelkamer te blijven. Een paar uurtjes heb ik satelliet-tv nog aanstaan. De volgende morgen hoor ik dat de band bij het afscheid activiteit helemaal niet de moeite waard was.....

Remco

Cuba, Donderdag 18 September

Donderdagochtend was de laatste ochtend in het hotel in Pinar del Rio. Helaas had ik het ontbijt gemist, maarja, het was ook wel erg gezellig geweest de avond ervoor. We hebben het eten natuurlijk wel dubbel en dwars ingehaald om 12 uur!!! O, wat hebben we genoten van het eten daar. Ook het zwembad was moeilijk gedag te zeggen.... Om 14.00 uur bij de bussen vond dan ook het afscheid plaats. Monica woont daar in de buurt en bleef helaas achter, net geen tranen. In de bus was het weer net een sauna. En toen ze na een kwartiertje alweer een stop wilde maken (zodat wij onze dollars weer even uit konden geven) zijn we star blijven zitten. Gelukkig snapten ze wat we daarmee wilde zeggen en de weg naar het campamento werd voortgezet. Na het uitpakken van de tassen hebben de meesten een pizza gegeten, anders zou de overgang misschien wel eens te groot kunnen worden!!! 's avonds hebben we gezellig wat rum gedronken, gepraat en vooral weer gelachen. En ja, niet te laat naar bed gegaan, want zeker na het ijsgevecht met Arnold, was ik toch best wel weer uitgeput....

Nancy

Cuba, Vrijdag 19 September

Om 07.00 uur opgestaan. Ontbijtbrood laten staan, ik had nog broodjes uit het hotel Pinar del Rio over die smakelijker waren. Om 09.30 vertrokken we naar het monument in Artemisa van deelnemers in de aanval op Moncada kazerne. Vlak bij onze eindbestemming zagen we langs de kant van de weg betonnen platen met de deelnemers van de Moncada-aanval. In Artemisa kwamen we aan bij het monument, het zag er uit als een stenen kubus op een betonnen plaat. Dichterbij aangekomen zagen we dat een zijde daarvan voorzien was van gekleurde glasplaten. Ondergronds liep er een trap naar beneden naar een gedenkruimte van de aanvallers, en er was een ruimte die de verworvenheden van de revolutie aangaf. Ik vond het maar karig en saai, het Che monument in Santa Clara was veel indrukwekkender. Om 11.30 terug naar Caimito. Om 14.00 uur vergadering samen met Belgen en Luxemburgers over de ervaringen van Caimito met op- en aanmerkingen voor de toekomstige brigades. Om 17.00 uur de officiële afscheidsvergadering in de conferentieruimte met ICAP leiding die zeiden waarom de brigadisten zo belangrijk waren. De Internationale werd gezongen als afsluiting. Rond 21.00 uur werd er begonnen met de muziek- en dansavond. Omstreeks 23.00 uur werden er toneelstukjes gespeeld over het campamentoleven en over de omgang van Cubanen met toeristen. Heel erg grappig. Er werd hardrock en popmuziek gespeeld. Rond half twee ging ik naar bed, want de volgende dag vertrok ik naar Havana om 10.00 uur. Als ik veel later zou gaan slapen zou het moeilijk worden om op te staan. Het wordt tijd om de "gewone" toerist uit te gaan hangen in Cuba, de komende twee weken in ieder geval.

Johan

Cuba, Zaterdag 20 September

Vandaag uitslapen en afscheid nemen van de brigadisten. De Cubanen die het campamento schoonhouden lopen al zenuwachtig heen en weer om te kijken of ze iets van hun gading kunnen meenemen. Normaal gesproken doen we alles wat we niet meer gebruiken in een grote doos, wat naar ik aanneem verdeeld wordt onder de Cubanen. Gelukkig ben ik op tijd begonnen met het uitdelen van de cadeautjes, omdat in tegenstelling tot andere jaren we nu minder bezoeken hebben afgelegd. Het meeste heb ik gekregen van de bouw- en houtbond, waarvoor hartelijk dank... Vooral de kleurboeken en kleurpotloden werden in dank aanvaard evenals de pennen en petten. Waarmee een mens al niet blij gemaakt kan worden... Men is met weinig al gauw tevreden, kennelijk vanwege de vele vele tekorten. Over het algemeen was het eten deze brigade eenzijdig, variatie is dan ook dringend nodig. Dit is ook besproken in het CC (comité coördinatie) zoals andere opmerkingen en suggesties. Nu maar hopen dat dit meegenomen wordt voor de volgende brigade. We mochten ook een lijstje invullen over wat we dachten van het campamento. Regelmatig kregen we escorte van de politie met sirene zodat we ongestoord door het rode licht mochten rijden. Inmiddels zijn er steeds meer brigadisten vertrokken en voor sommigen viel het afscheid zwaar. In een dag tijd verdwijnt de hele sfeer, nadat ook de spandoeken zijn verwijderd van de waslijnen. Naar mijn bescheiden indruk heeft deze brigade een onvergetelijke indruk gemaakt en is deze voor herhaling vatbaar. Ik zal dan ook nog zorgen voor een evaluatie bij een van de brigadisten thuis.

Verder wil ik mijn hartelijke dank uitspreken voor de zeer prettige samenwerking en ongetwijfeld zal ik iedere brigadist de revue laten passeren. Als zij het maar naar hun zin hebben gehad, dan ben ik zelf ook meer dan tevreden over deze geslaagde brigade. Door deze wisselwerking stimuleert het mij om ook de volgende brigade voor te bereiden. Een speciaal woord van dank voor Elisabeth, onze Cubaanse tolk, die het ons naar de zin heeft gemaakt. Ongetwijfeld heeft ook haar ontwapende glimlach hieraan meegewerkt, we hebben haar dan ook rijkelijk beloond. 

Bedankt allemaal!!

Arnold

Cuba, Zondag 21 September

De laatste dag in het campamento. Het is erg stil. Bijna iedereen is vertrokken. Samen met ons zijn er nog enkele brigadisten die vandaag hun vlucht naar huis hebben, wat Oostenrijkers, Duitsers, Fransen en Spanjaarden. Het is niets vergeleken bij de volle bezetting. Het is een wat "hangen en wurgen"-sfeertje. Het is afgelopen, dus nu wil iedereen ook naar huis. Onze vlucht gaat vanavond om 23.00 uur. De cubaanse medewerkers zijn nog wat aan het "struinen" voor de laatste achter gelaten shampoos, zeepjes, handdoeken, T-shirts etc...

's Morgens hebben Nancy en ik wat uitgeslapen, we zijn 1 van de laatste in ons blok, erg stil en een 8 persoonskamer voor ons tweeën. Toch wel fijn met het inpakken van de koffers, wat meer ruimte is toch wel luxer dan op de heen weg toen zat mijn koffer stampvol. We hebben nog wat nagepraat met een pilsje erbij. 's Middags wat geluierd in de zon. We zijn het er over eens dat het een onvergetelijke ervaring was. Ik heb veel geleerd, ook over mijzelf. Als je continu met andere mensen om je heen bent is het soms wat schipperen. Desalniettemin hebben we een ontzettend leuke groep gehad is mijn mening.Er is geen wanklank gevallen, en dat is toch (denk ik) wel bijzonder als je drie weken intensief met elkaar optrekt. Maar nu nadert het afscheid. Het zal wel moeite kosten, zeker voor Nancy en Elizabeth, ze hebben een leuke band opgebouwd, en zullen zeker contact houden. En ik uiteraard ook, we hebben veel gesprekken gevoerd over het leven in Cuba. Vooral met Jesus heb ik veel gesproken, anderen van de groep zijn wat sceptisch ten opzichte van hem. Jammer, als je goed naar hem luistert merk je dat hij een zeer gevoelige jongen is met toekomstdromen, zoals elke 23-jarige. Enfin de laatste loodjes worden afgelegd en die zijn zoals gewoonlijk zwaar. Ik zie ook tegen het afscheid op. Ik heb een geweldige tijd gehad, ondank de ongemakken zoals diarree en voedsel wat wij anders gewend zijn. 's Avonds om half acht vertrekken wij naar het vliegveld in Havana met de andere laatst achtergebleven brigadisten, onder begeleiding van Jesus en Elizabeth.  Het afscheid valt zwaar, Nancy en Elizabeth konden bijna niet stoppen met huilen. Toch moest er afscheid genomen worden en dat viel niet mee. Op naar de douane en het inchecken. Alles verliep vlot. Op het moment dat ik mijn laatste verslagje schrijf zijn we 10 min van Amsterdam verwijderd. We hebben een goede reis gehad en verlangen nu naar onze familie die op Schiphol staan te wachten. We hebben op het laatste moment nog een goede discussie, Arnold, Jhonny en ik. Helaas we zijn er bijna. Ik hoop echt dat deze discussie voortgezet kan worden bij onze eerstkomende evaluatie.   Arnold ik wil je bedanken voor je goede zorgen en de onvergetelijke ervaring die ik heb gehad in het Campamento.....  Bedankt!!!

Anneke

Werkbrigade Jose Marti,  
30 aug t/m 22 sep 2003

Arnold van Wezel
Anneke Boomgaards
Nancy Vis
Cor v.d Valk
Johan Blokland
Remco Zandberg
Johnny Hagreis

Ik wil iedereen bedanken dat jullie elke dag een stukje hebben geschreven tijdens jullie verblijf op Cuba om dit verslag mogelijk te maken.
Ik heb het gevoel gehad dat ik een beetje mee ben geweest met jullie op Cuba, terwijl ik met veel plezier dit verslag in elkaar heb gezet zijn  er momenten geweest dat ik naast jullie liep in de warme velden (helaas alleen in gedachten!)

Ik hoop dat jullie nog vaak terugdenken aan deze brigade, en dat dit verslag een mooie herinnering mag                                 blijven!!!

Strijdbare groeten,

Natascha van Wezel